İki uçlu bozukluk; iki ayrı hastalık dönemiyle karakterize bir ruhsal bozukluktur. Bu hastalık dönemlerinden birinde taşkınlık (mani), diğerinde ise çökkünlük (depresyon) bulunmaktadır. Bu iki hastalık dönemi yatışma ve alevlenmelerle seyreder. Hastalık dönemleri dışında hasta tamamen normale dönebilmektedir.
Mani (Taşkınlık) Dönemi
Hastanın aşırı coşkulu olduğu dönemdir. Bu dönemde hareketlilikte artış, kendini olduğundan çok daha yüksekte hissetme, büyüklük düşünceleri, düşüncelerin zihinde adeta yarışması, aşırı enerji, uyku gereksiniminde azalma hatta uyku gereksinimini inkâr etme, sonuçlarını düşünmeden heyecanlı veya eğlenceli faaliyetlere kalkışmak (çok fazla para harcama, aşırı hızlı araba kullanma), sinirlilikte artış ve dini uğraşılarda artış gibi belirtiler görülür.
Depresyon Dönemi
Hastada mutsuzluk, karamsarlık, umutsuzluk, özgüvende azalma, değersizlik hissetme, abartılı suçluluk veya pişmanlık duyguları; eskiden zevk aldığı faaliyetlerden zevk alamama; iştahsızlık veya uykusuzluk; ölüm ve intihar düşünceleri, bedeninde nedeni açıklanamayan ağrılar ortaya çıkabilir.
Sıklık ve Nedenler
İki uçlu bozukluğun toplumda görülme sıklığı %2–3 civarındadır. Erkek-kadın oranı eşittir ve ortalama başlangıç yaşı 20–25 arasındadır. En önemli neden genetik yatkınlıktır ve yaklaşık üçte iki oranında genetik nedenler sorumlu tutulmaktadır. Beyin hücreleri arası iletiyi sağlayan kimyasal maddelerin düzey ve taşınmasında ortaya çıkan değişiklikler de düşünce, bellek, öğrenme ve duygudurum düzenlenmesini etkiler.
Stresli veya travmatik olaylar (ölüm, iş kaybı, doğum, taşınma gibi) iki uçlu bozukluğun ilk hastalık döneminin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bozukluğun seyrindeki en önemli özelliklerden biri mevsimselliktir: hastalar sıklıkla ilkbahar-yaz aylarında taşkınlık, sonbahar-kış aylarında ise çökkünlük yaşamaktadır.
Tedavi
İki uçlu bozukluğun tedavisinde ilaç tedavileri belirleyici önem taşır. Her hastaya uygun bir tedavi programı hazırlanır; bu programda ilaç tedavisi yanı sıra yaşamın düzene sokulması, kötü beslenme ve alkol-madde kullanım alışkanlıklarından uzaklaşma, pozitif düşünme ve davranma becerilerini geliştirme, stresle başa çıkma stratejilerini öğrenme ve hastalığın seyri konusunda ayrıntılı bilgiye sahip olma bulunur.
Tedavide hastalık dönemlerinin tedavisi kadar, hastanın yeniden hastalanmasını engellemek adına koruyucu tedavi de planlanmaktadır.
Önemli not
Bu metin yalnızca genel bilgi amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için kişisel değerlendirme yapılması gerekir. Uygun bir randevu oluşturmak için formu doldurabilir ya da doğrudan iletişime geçebilirsiniz.