Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); çocukluk çağında başlayan, etkisi tüm bir yaşama yayılabilen, süreğen bir nöropsikiyatrik bozukluktur. Biyolojik kökenleri üzerine yapılan kalıtım, genetik ve beyin görüntüleme araştırmaları bu bozukluğu anlayabilmemiz yönünde önemli katkılar sağlamıştır.
Toplumdaki DEHB yaygınlığı yaklaşık olarak çocuklukta %8, ergenlikte %6 ve erişkinlikte %4 olarak bildirilmektedir. Çocukluk çağında var olan dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsel davranışlar ilk olarak okula başlamayla fark edilir hale gelmektedir. Hiperaktivite önde olduğunda tedavi başvurusu daha erken olmakta; dikkatsizlik ön planda olduğunda ise fark edilme gecikmektedir.
Erişkin DEHB'nin Yaşama Etkisi
Yaşın ilerlemesiyle hiperaktivite ve dürtüsellik azalma eğilimindedir; ancak belirtiler tamamen ortadan kalkmaz. Erişkin DEHB olan bireylerde bir işe başlayamama, iş yerinde verimsizlik ve kötü zaman yönetimi, birçok işe başlayıp bitirememe, bir toplantı boyunca oturamama, stresle baş edememe ve öfke atakları, aklına ilk geleni söyleme eğilimi, kötü şoförlük ve evlilik-sorumluluk yönetiminde yoğun sorunlar sıklıkla ortaya çıkar.
Erişkin dönemde DEHB kişinin davranışları, duyguları, ilişkilerini ve kendisini nasıl değerlendirdiğini güçlü biçimde etkiler. Dikkatin çelinebilirliği, organize olamama, verilen görevleri sürdürme güçlüğü ve dürtüsellik gibi özgül belirtiler, bireylerin etkili başa çıkma becerileri geliştirmelerini öğrenme ya da kullanmalarını önleyebilir.
Sık Görülen Eş Tanılar
- Karşıt olma-karşı gelme bozukluğu
- Davranım bozukluğu
- Anksiyete bozuklukları (panik bozukluğu, tik bozukluğu)
- Duygudurum bozuklukları
- Öğrenme bozuklukları
- Alkol-madde kullanım bozuklukları
Tedavi
Nörobiyolojik zemini olan DEHB için ilaç tedavileri, bütüncül tedavi yaklaşımının temelini oluşturur. İlaçların erişkinde tıbbi ve ruhsal eş tanıları gözeterek planlanması gerekir. Bundan sonra sıra, sorun odaklı yapılandırılmış bilişsel davranışçı psikoterapileri tedaviye eklemeye gelir.
Bu bozukluğa sahip olanlar, sıklıkla bildirdikleri gibi organizasyon ve planlama güçlükleri, dikkat dağınıklığı, kaytarma-kaçınma davranışları, iletişim güçlükleri ve anksiyete-depresyon-öfke belirtilerine odaklı, yapılandırılmış bilişsel davranışçı psikoterapilerden önemli yararlar sağlayabilir.
Önemli not
Bu metin yalnızca genel bilgi amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için kişisel değerlendirme yapılması gerekir. Uygun bir randevu oluşturmak için formu doldurabilir ya da doğrudan iletişime geçebilirsiniz.